कविता

किर्र काळोखात ओढलेल्या सिगारेटचा सुलगता, सोबत करणारा निखारा

तटतटलेल्या स्नायूंमधली दुखरी कळ तश्शी जिरवत जीव खाऊन धावलेली शेवटची पंधरा पावलं

हाडं फोडणाऱ्या थंडीत धुमसत्या हट्टानिशी डोक्यावर ओतलेला बर्फगार तांब्या

कडाक्याचे वाद हसत आत परतवून लावत चेहऱ्यावर राखलेलं मऊ स्माइल्

गरगरता पंखा बघत, कापरी हटवादी भीती कोपऱ्यात रोखून धरत, अपरात्रीची भूक पाण्यानं विझवत बेमुर्वतपणे झोपी गेलेल्या अगणित उन्हाळी रात्री

…

फिक्शन इतकी खरी, आतली, वारशाचा हिस्सा असलेली, आपलीच होऊन जाते; तेव्हाच तिचे सहज संदर्भ येत राहतात नव्या फिक्शनीत. हे असे संदर्भ येणं आणि त्याबद्दल यत्किंचितही स्पष्टीकरणं द्यावी न लागता त्यांच्या रूपकांमागचे अर्थ वाचकाला सहजी उलगडावेत, इतकं त्या संदर्भांचं समानधर्मी, सलग प्रदेश देणारं असणं मला कायम मोहक वाटत आलंय. मग ते तारा वनारसेंच्या 'श्यामिनी'मधलं सहज, गृहीत व्यक्तिचित्रण असो; वा बीबीसीच्या 'शरलॉक'मधले डॉयलच्या दिशेनं फेकलेले सलाम असोत. मी तशी पुरती आणि निःसंकोच फॅनफिक्शनीय आहेच. हा तशातलाच एक प्रयोग.

\\\*

हो,

माझ्याआत एक अंधारा कोवळा कंद आहे

केवड्याचा.

…

तिच्याकडे म्हणे

साक्षित्वभावानं पाहावं

चहूबाजूंनी नीट न्याहाळून, निरखापारखावं

मंद स्मितहास्य करावं तिच्याकडे पाहून.

मग ती विझते म्हणे आपोआप.

…

एकच एक लालबुंद तीक्ष्ण रेशीमधागा

ओवलेला सगळ्यातून.

दिसतोही लोभस तो.

कुठल्याच रंगाशी विजोड दिसत नाही.

मृगाचा किडा सोडावा कुठेही आणि त्याची रेशमी, जिवंत चमचम भरून घ्यावी नजरेत,

…

मला कविता लिहिता येत असती,

तर लिहिली असती मी कविता.

तांबडं फुटतं तेव्हाच्या उजेडात,

आपला निळा रंग दडवून ठेवणाऱ्या,

काळ्यासावळ्या गुमसुम खंड्याबद्दल.

…

कविता म्हणजे काय करतो आपण?

आता कवितेनं पाठ फिरवल्यावर सोडवायचे हे प्रश्न. उन्हाळ्याच्या सुट्टीत पाढे लिहिल्यासारखे.

पण पाढे मला तितके काही नावडत नाहीत, नाहीतच. दाहोदरसे, तिहोत्रीदोन, चाळासे, त्रेसड्डासे… वगैरे प्रकरणं तेव्हा न समजता पाठ करून टाकली; तरी चिंचेबरोबर उगाच जिभेवर खडेमिठाचा धारदार खडा घोळवत राहावा आणि जीभ चरचरली तरी मजेशीरच वाटत राहावं, तशी त्यातली गंमत मला अजूनही आवडते. समोरचा माणूस कॅल्सी हुडकेस्तोवर आपण आकडा सांगूनही टाकतो. मग तो आपल्याला चक्क भ्यायला लागला आहे, हे लक्ष्यात येतं आणि तरी आपण निर्विकारपणाचं बेमालूम सोंग काढतो; तेव्हा मला अजूनच मजा येते.

होय, थोडी दुष्ट आहे खरी मी. असो. तर - कविता म्हणजे काय करतो आपण?

या प्रश्नाची उत्तरं कवीगणिक निरनिराळी (आणि कवित्वाच्या निरनिराळ्या तरतमपातळ्यांवरची) असणार आहेत हे कबूल करून टाकलं, तरीही आपली निराळी उत्तरं उरतातच. ती तरी कधी परजायची? तर आत्ताच. उन्हाळ्याच्या दिवसांत.

…

सुखानं नांदू लागण्याची गोष्ट नव्हेच ही.

सुखदुःख सापेक्ष.

पण अपेक्षांची सोनेरी हरणं चौखूर उधळतात, सरत्या वर्षांचे हिशेब तुडवत.

बाजी कभी इधर, तर कभी उधर.

गालिबचं तसं सोपं होतं.

…

दोन रस्ते एकमेकांना येऊन मिळतात,

तिथेच होतो भारीपैकी ट्रॅफीक

फार वर्दळ नसते सुरुवातीला

गजबजती गर्दी तर सोडाच, टोळभैरवही फिरकत नाहीत नाक्याकडे

उगाच एखादं जीव धरून राहिलेलं पिंपळाचं रोपटं

…

हुंकारभुता बोल काही

अळीमिळी सोडून देई

इतके सारे बोललो तरी

घरभर उरून राही –

कोरा कागद निळी शाई!

…

जागांशी जडती नाती

नात्यांच्या दुखर्‍या जागा |

पावसात गुंतून राही

मायेचा अवघड धागा ||

माळावर सूर्य उद्याचे

…